“ΤΙ ΓΥΡΕΥΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ ΣΤΑ ΕΞΑΡΧΕΙΑ; Όψεις των πολιτικών επιβολής του εξευγενισμού στο κέντρο της Αθήνας”

ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕ σε έντυπη μορφή η έρευνά μας με τίτλο “ΤΙ ΓΥΡΕΥΕΙ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΛΑΣΚΑΡΙΔΗ ΣΤΑ ΕΞΑΡΧΕΙΑ; Όψεις των πολιτικών επιβολής του εξευγενισμού στο κέντρο της Αθήνας”

Σε ηλεκτρονική μορφή, με δυνατότητα ανοίγματος των συνδέσμων που παρατίθενται σε πηγές και σχόλια, θα τη βρείτε εδώ

Την έντυπη μορφή θα τη βρείτε (προς το παρόν) στα σημεία:

  • Καφενείο, Στουρνάρη και Τσαμαδού στην πλατεία Εξαρχείων
  • Περίπτερο Καλλιδρομίου και Μπενάκη
  • Καφενείο “η Μουριά”, Καλλιδρομίου και Χαρ. Τρικούπη
  • Βιβλιοπωλείο – καφέ – μπαρ Λοκομοτίβα, Μπόταση 7
  • Βιβλίο-Καφέ-Στέκι La Zone, Σουλτάνη 17
  • Καφέ Σέλας, Μεθώνης 19
  • Μίνι μάρκετ “Ζώης”, Βαλτετσίου 50-52
  • Αναρχικό Στέκι Υπόκεντρο, Αραχώβης 42

Αντιγράφουμε από την Εισαγωγή:

Αυτό το κείμενο γράφτηκε για να αναδείξουμε τις κρυφές ροές του μεγάλου κεφαλαίου στα Εξάρχεια, έχοντας ως χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την οικογένεια εφοπλιστών Λασκαρίδη, η οποία προσπαθεί να σαρώσει τη γειτονιά – και συνολικά το κέντρο της Αθήνας – είτε μέσω φανερών επενδύσεων στον ξενοδοχειακό κλάδο, είτε μέσω πιο «αόρατων» παρεμβάσεων, διαμεσολαβημένων από διάφορα κοινωφελή ιδρύματα. Σκοπός μας είναι να χαρτογραφήσουμε τους κόμβους όπου συσσωρεύεται η εξουσία, ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα το περιβάλλον μέσα στο οποίο ζούμε, και πώς αυτό αλλάζει μέσα από διαδικασίες εξευγενισμού.

Η ανάγκη αυτής της έρευνας δημιουργήθηκε από τη δυσφορία που πλέον νιώθουμε περπατώντας στους δρόμους της γειτονιάς με τα τόσα νέα «εναλλακτικά» χίπστερ μαγαζιά που ξεπηδάνε σα μανιτάρια. Έτσι, ξεκινήσαμε να το ψάχνουμε. Και μάλλον πιάσαμε κάτι καλό.

Το πρώτο μέρος της έρευνας ολοκληρώθηκε τα Χριστούγεννα του 2023. Δύο χρόνια αργότερα, αρχές του 2026, επανήλθαμε για να την εμπλουτίσαμε, καθώς ο όμιλος Λασκαρίδη δεν παίζει μπάλα μόνο στα Εξάρχεια, αλλά και στη γεωπολιτική σκακιέρα όπου με αδρές χρηματοδοτήσεις και δωρεές στηρίζει τον ελληνικό στρατό. Με έναν πόλεμο να φαίνεται πως όλο και πλησιάζει, θελήσαμε να ρίξουμε λίγο επιπλέον φως στις συνδρομές της συγκεκριμένης οικογένειας στην πολεμική προετοιμασία. Γιατί, το ίδιο εφοπλιστικό κεφάλαιο που φυτεύει χιπστερομάγαζα στη γειτονιά, παράλληλα εξοπλίζει το ελληνικό κράτος με πολεμικά πλοία για τη λεγόμενη φύλαξη των ελληνικών συνόρων, για την εξασφάλιση των συμφερόντων του στο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών βλέψεων του ΝΑΤΟ (βλ. ανατολική Μεσόγειο), καθώς και για την διασφάλιση των θαλάσσιων οδών όπου ναυλολογεί τα καράβια του.

Ταυτόχρονα, μέσα από την έρευνά μας καταλάβαμε με ποιο τρόπο το κεφάλαιο στήνει «ευυπόληπτες» ομάδες πολιτών οι οποίες σπέρνουν ρατσιστικό οχετό στις γειτονιές μας και έχουν ως επιχειρησιακό τους βραχίονα άλλες, όχι και τόσο ευυπόληπτες ομάδες αγανακτισμένων κατοίκων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Κίνηση Πολιτών Κέντρου Αθήνας (ΚΙΠΟΚΑ), ένα ρατσιστικό μόρφωμα που συστηματικά εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο καλλιεργώντας κοινωνικούς διαχωρισμούς, κανονικοποιώντας ξενοφοβικά αφηγήματα και διεκδικώντας ρόλο σε διάφορα θεσμικά επίπεδα λήψης αποφάσεων. Από την εποχή των χρυσαυγιτών του Άγιου Παντελεήμονα μέχρι τον Καμίνη και τον Μπακογιάννη, η ΚΙΠΟΚΑ κινεί τα νήματα από την τοπική αυτοδιοίκηση μέχρι σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο. Πλέον μας έγινε σαφές: ο εξευγενισμός δεν είναι μονάχα μια οικονομική διαδικασία, αλλά μια στρατηγική στην οποία διαπλέκεται πολιτική, ιδεολογία και υλικά συμφέροντα.

Αυτή η έρευνα δεν θέλει απλά να αποκαλύψει επιμέρους διασυνδέσεις, αλλά να αναδείξει τις εκλεκτικές συγγένειες ανάμεσα στις αποικιοκρατικές λογικές που λειτουργούν σε διάφορες κλίμακες. Από τη διεθνή γεωπολιτική μέχρι το επίπεδο μιας γειτονιάς, ο αστικός εξευγενισμός που εκτοπίζει τους πιο ευάλωτους και φτωχούς κατοίκους στο όνομα της «ανάπτυξης» δεν αποτελεί ασύνδετο φαινόμενο από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τον ξερίζωμα ολόκληρων λαών. Αντιθέτως, συγκροτούν διαφορετικές εκφάνσεις της ίδιας ακριβώς λογικής διαχείρισης χώρου, ζωής και αξίας.

Η αποικιοκρατία δεν ανήκει στο παρελθόν – μεταλλάσσεται. Η αναδιάταξη στο εσωτερικό των πόλεων εμφανίζεται ως επένδυση, ανάπλαση, ασφάλεια, πολιτιστική αναβάθμιση. Κι όμως, πίσω από αυτή τη λεξιλογική βιτρίνα, η βασική της αρχή παραμένει αμετάβλητη. Είναι η αναδιάταξη τόπων και σωμάτων προς όφελος της καπιταλιστικής συσσώρευσης. Αν κάτι αποκαλύπτει η χαρτογράφηση αυτών των διαδρομών που συνδέουν την πολιτική-οικονομική ισχύ με την στρατιωτική εξουσία, είναι ότι ο εξευγενισμός δεν είναι απλώς αλλαγή τοπίου – είναι μια πολιτική τεχνολογία κυριαρχίας. Είναι η συνέχιση του πολέμου με άλλα μέσα.

Ανοιχτή Συνέλευση για την Υπεράσπιση του Λόφου Στρέφη

Φεβρουάριος 2026

Αλληλεγγύη στις καταληψίες της Κοινότητας Καταλήψεων Κουκακίου| Πορεία Σάββατο 29/11, 13:00, πλατεία Μερκούρη| Εφετείο Τρίτη 2/12, 9:00, Ευελπίδων (κτ. 8)

Η Κοινότητα Καταλήψεων Κουκακίου (Ματρόζου 45, Παναιτωλίου 21, Αρβάλη 3) αποτελούσε παράδειγμα αγώνα στην περιοχή του Κουκακίου. Για 3 χρόνια οι κάτοικοι και αλληλέγγυοι χτίσανε δομές, σχέσεις με τη γειτονιά και αγωνίζονταν ενάντια στην πατριαρχία, το ρατσισμό, τον εξευγενισμό και τη κρατική καταστολή. Το Μάρτιο 2018 με το ΣΥΡΙΖΑ γίνεται εκκένωση της Ματρόζου 45 σε τριπλή εκκένωση μαζί με τις καταλήψεις Γκάρε και Ζαΐμη 11 στα Εξάρχεια. Οι καταλήψεις συσπειρώνονται και μετά από δύο εβδομάδες παίρνουν και οι τρεις συλλογικά τα εδάφη τους πίσω. Όμως στις 18 Δεκεμβρίου 2019 και επί ΝΔ γίνεται η τριπλή εκκένωση των σπιτιών, όπου αλληλέγγυοι από την Αρβάλη  και την Παναιτωλίου συλλαμβάνονται ενώ από τη Ματρόζου οι μπάτσοι δε βρήκαν κανένα όταν μπήκαν στο κτήριο. Τρεις βδομάδες αργότερα, 11 Γενάρη 2020, γίνεται η διπλή ανακατάληψη της Ματρόζου και Παναιτωλίου όπου εκεί γίνεται μαχητική υπεράσπιση των κτηρίων από τον κόσμο μέσα. Οι μπάτσοι συλλαμβάνουν 5 άτομα στην Ματρόζου, 8 στην Παναιτωλίου και 9 άτομα από τις συγκεντρώσεις στους δρόμους της γειτονιάς. Το δικαστήριο εν τέλει αθωώνει τις καταληψίες της Παναιτωλίου, κρίνει την ανήλικη συντρόφισσα από τη Ματρόζου ένοχη για όλα με επίπληξη, ενώ το 2024 καταδικάζει τους υπόλοιπους 4 της Ματρόζου σε 6,5 χρόνια φυλάκισης με ολική έκτιση. 

Μια απόφαση τέτοιας ισχύος για εμάς δείχνει την υποταγή του δικαστικού συστήματος στις επιταγές της πολιτικής ηγεσίας. Η εκδικητικότητα που προβάλλει μια ποινή φυλάκισης όπου καμία κατηγορία δε διαχωρίζεται (όλοι οι συμμετέχοντες χρεώνονται τα πάντα) και κάθε ποινή χρεώνεται σε υψηλά επίπεδα, δίνει ένα μήνυμα ότι η δικαστική εξουσία κάνει απροκάλυπτα πια τεμενάδες στις ορέξεις των πολιτικών πιέσεων. Από την πρώτη στιγμή δικηγόρος των μπάτσων ενάντια στα συντρόφια της Ματρόζου ορίστηκε η Ε. Βαρελά, υποψήφια βουλευτής της ΝΔ με προεκλογική καμπάνια ως συνήγορος υπεράσπισης αστυνομικών και εργαζόμενη στο δικηγορικό γραφείο του Πλεύρη. Η αποτυχημένη προσπάθειά της και των μπάτσων να αναβαθμίσουν το κατηγορητήριο σε κακουργήματα και η εξαντλητικά αυστηρή απόφασης της έδρας και του εισαγγελέα στο πρωτόδικο, συντάσσονται σε μια ανάγνωση της δικαστικής διαδικασίας ως πολιτικά καθοδηγούμενης.

Αν τα συντρόφια μας μπουν φυλακή για πλημμεληματικές κατηγορίες όπου δεν αναγνωρίζεται καν ποιος έκανε τι, γιατί υπερασπίστηκαν τα σπίτια και τους αγώνες τους, αυτό για μας είναι μήνυμα ότι ξεκινάει μια περίοδος όπου πολιτικοί αντίπαλοι του κράτους θα καταλήγουν εύκολα σε κελιά. Ως κομμάτι του ανταγωνιστικού κινήματος, αυτό αφορά όλες και όλα μας – όχι μόνο για την προσωπική μας μοίρα αλλά και γιατί εγκαινιάζει μια νέα περίοδο που ιστορικά μας παραπέμπει στο χουντισμό. 

Η Κοινότητα Καταλήψεων Κουκακίου είχε οργανωθεί με βάση τις συλλογικές ανάγκες που ανέκυπταν, τόσο στα άτομα που μένανε εκεί όσο και στη γειτονιά. Ενώ στην αρχή άνοιξαν ένα σπίτι, μέσα σε ένα χρόνο, οι Κοινότητα επεκτάθηκε σε άλλα δύο κτήρια καλύπτοντας έτσι τη δυνατότητα στέγασης περισσότερων ανθρώπων. Το κτήριο της Αρβάλη 3 συγκεκριμένα, το «μπλε σπίτι», στέγαζε της δομές της κοινότητας: κήπο, αναγνωστήριο και βιβλιοθήκη, χαριστικό παζάρι ρούχων, λουτρό και πλυντήριο. Στις δομές συναντιόνταν γείτονες και κάτοικοι χτίζοντας τρόπους συλλογικής απάντησης σε ανάγκες που μοιάζουν ατομικές. Αποτελούν άμεσο παράδειγμα οργάνωσης της κοινωνικής βάσης για την κάλυψη των αναγκών της, μέσα από τις δομές δεν καλύπτουμε όμως μόνο τις ανάγκες μας, μαθαίνουμε κιόλας την αλληλοβοήθεια, τη συμμετοχή και την οριζόντια οργάνωση, η κάθε μία με τις δυνατότητές της.

Πέραν από τις δομές, η σχέση με τη γειτονιά που έχτισαν τα συντρόφια στο Κουκάκι αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση για ένα κοινωνικό εγχείρημα, μια κατάληψη που αντιλαμβάνεται την ύπαρξή της ως κομμάτι της κοινωνίας και την κοινωνία αντίστοιχα ως το μεγαλύτερο όλον της. Έτσι, οι καταλήψεις έτρεξαν αγώνες ενάντια στον εξευγενισμό της γειτονιάς και την ιδιωτικοποίηση του Λόφου Φιλοπάππου. Σήμερα, 6 χρόνια μετά την εκκένωσή τους, η γειτονιά αποτελεί ξεπεσμένη σκιά του παλιού της χαρακτήρα. Κάτω από την Ακρόπολη, βυθισμένη σε διαμερίσματα βραχυπρόθεσμης μίσθωσης, άνοστα χιπστερομάγαζα σε κάθε γωνία, κάμερες σε πολλά σημεία και οι κάτοικοι της λίγο περισσότερο φαντάσματα. Δε γνωρίζουμε αν 3 καταλήψεις θα έσωζαν την κατάσταση, αλλά σίγουρα βλέπουμε μια σχέση μεταξύ της εκκένωσης της κοινότητας και του ραγδαίου ρυθμού εξευγενισμού της περιοχής. Το σφράγισμα των καταλήψεων και ο διωγμός των κατοίκων τους σίγουρα άφησε τη γειτονιά πιο πολιτικά κενή και απροστάτευτη, βορά στη κερδοσκοπία του ντόπιου και ξένου κεφαλαίου.

Καταλήψεις και άμυνα

Οι καταλήψεις αμύνονται με πολλούς τρόπους και σα ρωγμές στο τσιμέντο της άσχημης πόλης καταφέρνουν πάντα να ξαναβγαίνουν. Στο Κουκάκι η υπεράσπιση των καταλήψεων έγινε μαχητικά. Οι καταληψίες φαίνεται να κατέβασαν ένα σπίτι ολόκληρο στα κεφάλια των μπάτσων, αψηφώντας έτσι έστω για λίγο την παντοδυναμία του κράτους και των όπλων του. Για την υπεράσπισή της αφού εκκενώθηκε και τη δουλειά που έκανε όσο λειτουργούσε η Κοινότητα Καταλήψεων Κουκακίου έγινε μεγάλο παράδειγμα οργάνωσης, δομών και αντίστασης στο καταληψιακό κίνημα.

Εμείς από μεριάς μας πιστεύουμε στην υπεράσπιση των χώρων μας με την καθημερινή παρουσία μας, με τη συνεχή προώθηση των περιεχομένων μας, με τη σύναψη σχέσεων με τους γείτονες, τις γειτόνισσες και τα γειτονάκια μας, όχι ευκαριακών ή εργαλειακών, αλλά σχέσεων αμοιβαίας εκτίμησης, αλληλοστήριξης και ενδιαφέροντος όπως στο Κουκάκι. Δε πιστεύουμε πως μόνο η στιγμή της σύγκρουσης δείχνει το αποτέλεσμα της πολιτικής μας εργασίας, και γι’ αυτό προσπαθούμε να στήσουμε κοινότητα αλληλέγγυων γύρω από το Λόφο. Οι αγώνες για το Λόφο Φιλοπάππου δε μας ενέπνευσαν απλώς αλλά μας έφεραν και σε επαφή με πολύτιμα συντρόφια που μαζί έχουμε συμπορευτεί στον αγώνα για τους ελεύθερους χώρους στην πόλη. 

Στην Κοινότητα Καταλήψεων Κουκακίου βλέπουμε τα εαυτά μας, σαν κοινότητα του λόφου Στρέφη, όπως κάθε κοινότητα που αυτο-οργανώνεται για να αγωνιστεί ενάντια στο υπάρχον και να  καλύψει τις ανάγκες της. Για αυτον και για  τοσους αλλους λογους, ειμαστε βαθια συνδεδεμενα με τα συντροφια της κοινοτητας του κουκακιου και στεκόμαστε πλάι τους στην καταστολή που βιώνουν ακόμα τόσα χρόνια μετά το βίαιο ξερίζωμα από τα σπίτια τους. Θα είμαστε μαζί τους στην πορεία, την εκδήλωση, καθώς και στο δικαστήριο για το εφετείο τους, την Τρίτη 2/12.

Απεριόριστη δύναμη στα διωκόμενα συντρόφια και την υπόλοιπη κοινότητα.

ΠΟΡΕΙΑ, ΣΑΒΒΑΤΟ 29/11, 13:00, ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ, ΠΕΤΡΑΛΩΝΑ

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ, ΚΥΡΙΑΚΗ 30/11, 15:00, ΠΑΡΚΟ ΝΑΥΑΡΙΝΟΥ

ΕΦΕΤΕΙΟ, ΤΡΙΤΗ 2/12, 9ΠΜ, ΚΤΗΡΙΟ 8, ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑ ΜΑΣ ΓΙΑΤΙ ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΚΛΕΜΜΕΝΑ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΣΕ ΒΙΛΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΛΕΛΕΙΜΜΕΝΑ