(Γράμμα που στείλαμε στις 23.3.2026 σε κοινωνική επιχείρηση, υποψήφια να αναλάβει τον Εξωστρεφή)
Αγαπητά μέλη της ….
Μάθαμε τυχαία ότι ο φορέας σας έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για να αναλάβει (με δωρεάν παραχώρηση) το αναψυκτήριο «Εξωστρεφής» στον Λόφο Στρέφη, ανταποκρινόμενος σε σχετική πρόσκληση του Δήμου Αθηναίων. Επειδή ο συγκεκριμένος χώρος λειτουργούσε από τον Απρίλιο 2024 έως τον Απρίλιο 2025 ως κατειλημμένο κοινωνικό κέντρο, στο οποίο συμμετείχε και η συνέλευσή μας και έκτοτε βρίσκεται με εντολή του Δήμου Αθηναίων υπό αστυνομική κατοχή, όπως και ο υπόλοιπος Λόφος, σας ενημερώνουμε για τα εξής:
Ο Εξωστρεφής, από τις 20.4.24, αποτέλεσε ένα κοινωνικό στέκι, ανοιχτό στη γειτονιά, ελεύθερο από εμπορική κερδοφορία, ένας χώρο αντίστασης στο βίαιο εξευγενισμό της γειτονιάς των Εξαρχείων. Αποτρέποντας το άνοιγμα ενός ακόμη μαγαζιού, επιδιώξαμε να προφυλάξουμε το χώρο από τη μανία του εξευγενισμού και τη γειτονιά από την εκτεταμένη εμπορευματοποίηση. Η κατάληψη του Εξωστρεφή ήταν προσβάσιμη σε επισκέπτες του λόφου που θα ήθελαν να αράξουν ή να καλύψουν βασικές ανάγκες σε νερό, καφέ ή τουαλέτα, σε πολιτικές συλλογικότητες, σε ομάδες της γειτονιάς και μη, σε παρέες. Ανοιχτός για συνελεύσεις, προβολές, μοίρασμα ιδεών, εκδηλώσεις, κοινωνικές κουζίνες, παιχνίδια, κοινωνικοποίηση και λοιπές δράσεις.
Ο Δήμος Αθηναίων, στις 6.6.2024 επιχείρησε να δημοσιεύσει πρόσκληση για την ενοικίαση του Εξωστρεφή σε ιδιώτες της εστίασης, με τιμή έναρξης της διαδικασίας τα 1.419€ μηνιαίως. Η προσπάθεια αυτή ακυρώθηκε μετά από παρέμβαση των κατοίκων, καθώς πρόκειται για αυθαίρετο κτίσμα εντός δασικού χώρου, το οποίο με την εντατική λειτουργία του θα επιβάρυνε το φυσικό περιβάλλον. Ο Δήμος (με ομόφωνη απόφαση όλων των παρατάξεων στη Δημοτική Επιτροπή) σάλπισε άτακτη υποχώρηση. Εντελώς εκδικητικά, την Πέμπτη 13.6.2024, εκτεταμένες δυνάμεις της αστυνομίας εισέβαλαν στον κατειλημμένο Εξωστρεφή κάνοντας πλιάτσικο και καταστροφές σε έναν κοινωνικό χώρο αγώνα και δημιουργίας.
Αντιλαμβανόμενος ο Δήμος ότι κάθε προσπάθεια εμπορευματοποίησης του Λόφου θα έβρισκε απέναντί της τις αντιστάσεις των κατοίκων που πέταξαν από τον Λόφο μια εταιρία του βεληνεκούς της Prodea Investments, υποστηριζόμενης από όλον τον κρατικό μηχανισμό, αλλά και γνωρίζοντας ότι έχει εκτεθεί δημόσια για το γεγονός ότι προσπάθησε να εκμεταλλευτεί εμπορικά ένα αυθαίρετο σε δασικό και αναδασωτέο χώρο, αναζήτησε λύση για τη νομιμοποίηση του αυθαιρέτου και τη βρήκε στον Ν. 4495/2017, άρθρο 114, που ορίζει ότι αυθαίρετα κτίσματα των ΟΤΑ μπορούν να νομιμοποιηθούν εφόσον εξυπηρετούν κοινωφελή σκοπό.
Στις 26.4.2025 ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις, με εντολή του Δήμου, εκκένωσαν το κοινωνικό κέντρο, εγκαταστάθηκαν στον Λόφο Στρέφη και εδώ και 11 μήνες, έχουν καταστήσει άβατο τον μοναδικό ελεύθερο χώρο της γειτονιάς μας. Έκτοτε, ο Δήμος Αθηναίων έχει κάνει πολλές προσπάθειες εργαλειοποίησης κοινωνικών φορέων, υποσχόμενος δωρεάν παραχώρηση του Εξωστρεφή, για να καταφέρει με το πρόσχημα της κοινωνικής χρήσης, τη νομιμοποίηση του αυθαιρέτου του. Ξεκίνησε με το ιστορικό αθλητικό σωματείο «Αστέρας Εξαρχείων» και όταν απέτυχε, απευθύνθηκε στη «Δυναμική Ένωση» ΚΟΙΝΣΕΠ, επιχειρώντας να υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας για τη διαχείριση ολόκληρου του Λόφου Στρέφη. Την προσπάθεια αυτή αποκαλύψαμε δημόσια με παρεμβάσεις μας τον Σεπτέμβριο 2025 σε εκδηλώσεις του Δήμου στην 4η και την 1η Δημοτική Κοινότητα, όπου μεταξύ άλλων, δηλώσαμε τα εξής:
«Αφού αυτή η προσπάθεια απέτυχε παταγωδώς λόγω των αντιδράσεων της ίδιας της συνέλευσης του Αστέρα, όσο και των κατοίκων, ο δήμαρχος, μέσω των κομματικών του σχέσεων στο ΠΑΣΟΚ, επιχειρεί να εργαλειοποιήσει τις κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις. Εφόσον και η επόμενη προσπάθεια του δημάρχου να δώσει τον Εξωστρεφή προς χρήση σε μη κερδοσκοπική οργάνωση υποστήριξης των πλέον ευάλωτων συνανθρώπων μας (η οποία δεν δέχτηκε να εργαλειοποιηθεί και να «βγάλει το φίδι από την τρύπα»), βρήκε άλλους καλοθελητές, που, χρησιμοποιώντας τους σκοπούς της Κοινωνικής Οικονομίας, επιχειρούν να ιδιωτικοποιήσουν ό,τι μέχρι τώρα είναι υπό την ευθύνη του Δήμου…
Ο Δήμος δηλαδή, εκ του αποτελέσματος, στρέφει κοινωνικές επιχειρήσεις, που υποτίθεται ότι δημιουργούνται για να πάρουν χώρο από την κερδοσκοπική οικονομία προς κοινωνικό όφελος, ενάντια στην κοινότητα του Λόφου, που εδώ και χρόνια, με καθημερινή παρουσία, τον φροντίζει και τον προστατεύει. Προωθεί δηλαδή στο δια ταύτα την ιδιωτικοποίηση του Λόφου με χειρότερα σκαρφίσματα ακόμα και από τον προκάτοχό του Μπακογιάννη, εφόσον βάζει μια μερίδα της κοινωνίας των πολιτών, απέναντι σε μια άλλη».
Σαν Ανοιχτή Συνέλευση για την Υπεράσπιση του Λόφου Στρέφη, αφού σταματήσαμε τα καταστροφικά σχέδια της Prodea και του Μπακογιάννη, επικεντρωθήκαμε στην επούλωση των πληγών του Λόφου από τα έργα και την εγκατάλειψη. Με τον Δήμο απόντα, κατασκευάσαμε κορμοδέματα και αναβαθμούς στα απότομα πρανή, σταματώντας αποδεδειγμένα τα πλημμυρικά φαινόμενα στη γειτονιά, φυτέψαμε δεκάδες δέντρα και θάμνους, δημιουργήσαμε και επεκτείναμε το επιφανειακό δίκτυο άρδευσης, φτιάξαμε ξύλινες κλίμακες, καθαρίσαμε και κλαδέψαμε, φροντίσαμε τα φυτά, οργανώσαμε πολιτικές, κοινωνικές και αθλητικές εκδηλώσεις και ανοίξαμε το πρώην αναψυκτήριο του Εξωστρεφή για χρήση από όλον τον κόσμο που επισκέπτεται τον Λόφο. Η κατάληψη λειτούργησε για έναν χρόνο, με φροντιστικότητα για τη φύση του Λόφου και πλαισιώθηκε από τη γειτονιά. Ο Λόφος στην προηγούμενη κατάστασή του αποτέλεσε ανάχωμα στην καπιταλιστική κερδοσκοπία και έδωσε το αντιπαράδειγμα στην κυρίαρχη οργάνωση της πόλης. Όμως αυτό το αντιπαράδειγμα ήταν απειλή για τα σχέδια του κεφαλαίου στη γειτονιά, γι’ αυτό το κράτος και ο Δήμος επέλεξαν να επιτεθούν στον αγωνιζόμενο κόσμο. Εδώ και 11 μήνες, γίνεται προσπάθεια από το κράτος και τον Δήμο ο Λόφος να καταστεί άβατο για όλους, πλην των τουριστών: τα κορίτσια παρενοχλούνται από την αστυνομία, οι έφηβοι τραμπουκίζονται και εξευτελίζονται με σωματικούς ελέγχους, τα παιδιά δημοτικού δέχονται δακρυγόνα και κρότου λάμψης, στα παιχνίδια, τα πάρτι τους και έξω από το σχολείο τους βρίσκονται υπό απειλητική επιτήρηση, οι παρέες των νέων δέχονται διαρκείς οχλήσεις με εξακριβώσεις.
Η αξιοποίηση του Εξωστρεφή δεν πρόκειται να ανατρέψει αυτήν την κατάσταση, καθώς το σχέδιο προβλέπει την απονέκρωση του Λόφου έως ότου δημιουργηθούν οι συνθήκες για την επιστροφή της Prodea Investments και των επενδυτικών σχεδίων της. Παρόλα αυτά ο Λόφος Στρέφη εξακολουθεί να είναι δημόσιος χώρος, χάρη στις καθημερινές μας προσπάθειες για τη φροντίδα του και τη χρήση του για κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες.
- Σας καλούμε να αναρωτηθείτε γιατί ο Δήμος προκρίνει τη δωρεάν παραχώρηση ειδικά του Εξωστρεφή, όταν υπάρχουν δεκάδες δημοτικά αναψυκτήρια προς αξιοποίηση σε λόφους, πάρκα και άλση.
- Σας καλούμε να μη συναινέσετε στην εργαλειοποίηση των σκοπών σας και των ατόμων που υποστηρίζετε με τη λειτουργία σας, για να προωθηθούν τα επενδυτικά σχέδια στη γειτονιά των Εξαρχείων.
- Τέλος, σας καλούμε να μη στραφείτε ενάντια στην κοινότητα του Λόφου Στρέφη, που αγωνίζεται πάνω από 5 χρόνια για να παραμείνει ο Λόφος ελεύθερος και δημόσιος, καταπατώντας τις αρχές της κοινωνικής οικονομίας.
Ανοιχτή Συνέλευση για την Υπεράσπιση του Λόφου Στρέφη, 23.3.2026
